СӨЖ Тақырыбы: Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі.Ферментті катализ.Ферменттердің әсер ету ерекшелігі. Орында ғ ан: Орында ғ ан: Марат қ ыз Ф Тобы:

Презентация:



Advertisements
Похожие презентации
Қ.А Ясауи атындағы қазақ түрік халықаралық университеті СӨЖ Тақырыбы: Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі.Ферментті катализ.Катализдің организмнің.
Advertisements

Химиялық реакциялардың (процесс) жылдамдығы Орындаған: Сарсембина М.Е Хм-31.
Тексерген: Сатимбекова А.Б Орында ғ ан: Агдарбек А.
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті Тақырыбы:Микробтың культуралдық ферментативті.
Қазақстан-Ресей Медициналық Университеті Такрыбы: Ферменттер Орындаған:Уракбаева А Факультет:Жалпы медицина Группа:205 А Тексерген:
Модификациялық өзгергіштік Тексерген: Қалимағамбетов А. Орындаған: Аукешева А. Үсіпбек Б.
Тақырыбы: Арнайы салыстырмалылық теориясының элементтері. Релятивистік динамиканың негізгі заңы.
Мамандығы: Стоматология Дисциплина: Гистология Группа: 206 Орындаған: Турдыбаева Н.М. Тексерген: Бердалинова А.К.
Тақырыбы: Микрокристаллоскопиялық әдіс Тексерген: Шүкірбекова А.Б. Тобы: 302 фармация Орындаған: Астана 2016 жыл Астана медициналық университеті.
Тақырыбы: Аналитикалы қ химияда ғ ы коллоидты ж ү йелер Жетекшісі Студент: Қазақстан Республиканың ғылым және білім министрлігі Қарағанды мемлекеттік техникалық.
Дәрілік заттардың ағза жағдайына тәуелділігі Орындаған: Нұрлан Тоғжан, ЖМ Тексерген: Рахимгалиева Асем С.Ж.Асфендияров атындағы Қазақ Ұлттық Медицина.
Ерітінділердің жалпы сипаты Ерітінділер жіктелуі. Ерітінділердің концентрациясын бейнелеу тәсілдері Идеал ерітінді. Рауль заңы Буферлі жүйелер 1.
ТЫНЫС АЛУ АҒЗАСЫНЫҢ АНАТОМИЯЛЫҚ, ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ.
СӨЖ Тақырып: Бүйрек және зәр шығару жүйесі Қарағанды мемлекеттік медицина университеті Балалар аурулары пропедевтикасы кафедрасы Орындаған:Азатбеков Р.О.
Орындаған: Алмахан У.С. Қабылдаған: Өмірқұлов А.Ш. Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Фармацевтика Академиясы.
Дәрістің тақырыбы : Психология ғылымының негізгі принциптері, түсініктері және категориялары.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі Орындаған: Сакиева М.М Тобы: Т-441 Тексерген:Башаева Н.Д.
ҚОШ КЕЛДІНІЗДЕР!!!. Қимыл – қозғалысында бұзылуы бар балалар.
Транксрипт:

СӨЖ Тақырыбы: Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі.Ферментті катализ.Ферменттердің әсер ету ерекшелігі. Орында ғ ан: Орында ғ ан: Марат қ из Ф Тобы: 111 б ЖМ Тексерген: Тексерген: Ә нес А Шымкент 2017 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ФАРМАЦЕВТИКА АКАДЕМИЯСЫ

Жоспар Кіріспе Негізгі бөлім 1. Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі. 2. Катализ. 3. Ферментті катализ 4. Ферменттердің әсер ету механизмдері. Қорытынды Пайдаланылган әдебиеттер.

1)Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі. Химиялық кинетика-химиялық реакция наң жил дамдығын және oғaн әр түрлi факторлардың әcepiн, реакция наң журу механизмiн зерттейдi. Химиялық реакция наң жил дамдығы дегенiмiз белгiлi бiр уақытта әрекеттэссетiн затрат мелшерiнiң өзгеруiн айтады. Мыс: белгiлi бiр уақыт аралығында болғанда, әрекеттесушi затратдың концентрация сады өзгередi, яғни кемидi: Схххонда химиялық реакция наң орташа жьшдамдығы уақыт аралығында тең болады. Теңдеудiң сол жағындағы (-) белгi, химияльық реакция барысында әрекеттесушi затратдың концентрация сының кемитiндiгiн,cоғaн орай реакция жил дамдығының баяулайтындығын керсетедi.

Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі. Әрекеттесушi затратдьң концентрация сын, әдeттe ерiтiндiнiң белгiлi бiр көлемiнде epiген заттың моль санымен керсетедi (моль/л), ал уақытты сек. не мин. керсетедi. Химиялық реакция жил дамдығын реакцияға қатысушы затратдың бiрiнiң концентрация сының азаюы арқылыда керсетуге болады Реакцияның орташа жил дамдығын әрекеттесушi заттың концентрация сының шексiз өзгеруiнiн ең шексiз кiшкене yaқыт аралығына қатынасы өлшемiмен керсетедi: Химиялық реакция жил дамдығын реакцияға қатысқан затратдың табиғатына, (ерiткiштiң табиғатына) реагенттердiң концентрация сына, температураға және катализатордың қатысу қатыспауына тiкелей тәуелдi болады. Реакцияға қатысатын затратдың агрегаттық күйiне байланысты химиялық реакция гомогендiк және гетерогендiк болып екі топқа бөлiнедi. Әрекеттэссетiн және түзiлетiн затрат бiрдей агрегаттьқ күйде болатын химиялық реакция на гомогендiк деп, ал қатысатын не түзiлетiн затратдың агрегаттық куйi әр түрлi болатын реакция на гетерогендiк деп атайды.

Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі. Гомогендiк реакция, гетерогендiк реакцияға қарағанда жил дамырақ жүредi. Гетерогендiк реакция нац жил дамдығы әрекеттесушi затратдың жанасу беткейiнiң көлемiне, дисперсиялық дәрежесiне тiкелей байланысты. Егер әрекеттесушi затрат газ күйiнде бокса, химиялық реакция наң жил дамдығы қысымға тiкелей байланысты болады, себебi қысымның өзгеруiне байланысты әрекеттесушi затратдың концентрация сады өзгередi. Әрекеттесушi затратдың концентрациясы химиялық реакция жил дамдығына қалай әcep етедi? Химиялық реакция жүру үшiн әрекеттесушi затратдың молекула лары бiрiмен-бiрi соқтығысулары қажет. Бiрақ әрбiр соқтығысқан сайын бөлшектер әрекеттece бермейдi.

Химиялық реакциялардың кинетикалық жіктелуі. Белгiлi бiр көлемде бөлшектердiң, молекула ларының саны неғұрлым көп бокса, соғұрлым әpeкeттecy нәтижелi болады. Коновалов және 1864 жилы норвег ғалымдары К. Гулъберг пен П. Baaгeннің; ашқанан әрекеттесушi массалар заңы бойынша «Тұрақты температурадағы химиялык реакция наң жил дам­ дығы,стехиометриялық коэффиценттерi дәреже керсеткiш турiнде әрекеттесушi затратдың концентрацияларының кебейтiндiсiне тура пропорционалендық тәуелдiлiкте болады». Мыс: мина схема бойынша жүретiн яғни А-В типтi мономолекулалық реакциялардың жил дамдығы төмендегiдей кинетикалық тендеумен керсетiледi:V=K [А]=К.[А] немэссе V=к Сл=КСл[А] не СА - А затының сол кезендегi концентрациясы; К – жил дамдық константасы, егерь А затының концентрациясы [А] = lмолъ·л бокса, V = К болады. К-А затының табиғатына, температураға, катализатордың қатысуына тәуелдi болады да, концентрация сына тәуелсiз болады. Жылдамдық константасы неғұрлым көп бокса, реакция жил дамдығы соғұрлым тезiрек болады.

2)Катализ Химиялық өзгерiстердiң маңизды реттегiшi катализатора болып табылады. Катализаторлар реакция компоненттерiмен аралық химиялық әрекеттесуге бiрнеше рет қатысып, құрамын сол күйiнде сақтап қалуы нәтижесінде химиялық реакция жил дамдығын өзгартетін затрат. Катализатор кизметi берiлген реакция наң активтендiру энергиясын төмендетiп, оның жаңа тиiмдi жолмен жүруiн қамтамасиз етедi. Егер А + В АВ реакциясы Еа активтендiру энергиясын иемденсе (сурет 1), хххонда катализатор (к) аралық өнім А + К AК түзуi арқылы Еа мама сын темендетедi. Онда АК комплекс В компонент пен әрекеттэсседi. Бұл реакция Еа салыстырғанда активтендiру энергиясы төмен жағдайда жүредi. Сонымен, әрекеттесудiң қосындысы нәтижесiнде АВ өнімі түзiлдi, ал катализатор реакция дан өзгерiссiз қаллоды.

1-сурет. Катализатордың әcep eтyiнің энергетикалық диаграммасы. Суреттен көрiнiп тұрғандай,Еа мама сын аз өзгерткеннiң өзi процесс жил дамдығын арттырады. Ол катализатордың үлкеншектi мәні бар eкенін көрсетедi.

Катализ eкiгe бөлiнедi 1) оң (реакция жил дамдығы аркады) 2)теріс(реакция аз жил дамдықпен өтедi). Соңғы катализдiң түpін ингибирлеу деп атайды. Ингибиторлер практика да консерванта,антиоксиданттар және т.б. ретiнде қолданылады. Ингбирлеу оң катализ сияқты биопроцессердiң жил дамдықтарын реттеу үшiн қажет. Егер реакция нәтижесiнде түзiлген өнім жил дамдыққа әcep есть, оны автокатализ деп атайды. Автокатализ мысалына КМn04 тотығyын келтiредi, оның жил дамдығының артур реакциялық отрада жүрген катионының әсерінен жүзеге осады.

Катализ бөлінеді: 1)Гомогенді 2)Гетерогенді Гомогендi катализде катализатор мен реакцияға қатысатын затрат бiртектi жүйе түзедi (әдeттe сұйық немэссе газды). Мысалы, СО- ның СО2 дейiн тотығy су буының әcepiнен жүредi. Гетерогендi катализде катализатор реакцияға түceтiн затратдан бөлек фаза кұрайды да, каталитикалық процесс жүйенiң бөлiну шекарасында өтедi. Гетерогендi катализатора ретiнде металдар және олардың оксидтерi және т.б. пайдаланылады. Гетерогендi катализдiц теориясы өте күрделi. Катализде микрогетерогендi катализ ерекше орын аллоды, хххонда катализатор коллоидты немэссе жоғары молекулалық күйде болады. Мысалы ретiнде биокатализатор-ферментердiң әcepiнeн жүретiн барлық биопроцессердi келтiруге болады.

3)Ферментті катализ Ферменттер ағзада жүретiн химиялық реакциялардың катализатораы болып табылады. қазiргi кезде жуық биохимиялық реакция белгiлi, олардың әрқайсысы ферментердiң қатысуында жүзеге асырылады. Ферменттердiң ерекше қасиетi – жоғарғы тиiмдiлiгiнде. Мысалы, сутектiң aсқын тотығyының ыдырауы катализаторсиз активтендiру энергиясы 75 к Дж/моль, гетерогендi катализде платинаның әcepiнен активтендiру энергиясы 48 к Дж/мольге дейiн төмендейдi,ал фермент- каталазаның қатысуында активтендiру энергиясының шаманы небарi 23 к Дж/мольге ие болады. Мұндай активтендiру энергиясының езгерiсi реакция жил дамдығын және эссе арттыруға әкелiп соқтыpaды. Aқсыл затратдың НСl әcepiнeн гидролизе ұшыpayы ушiн активтендiру энергиясы 80 к Дж/моль болу кажет, ал асқазан сөлiнде кездэссетiн фермент­ трипсиннiң қатысуында оның шаманы 50 к Дж/моль болады, сөйтiп асқазанның ақшыл затты, тағамды сіңіруі іске асырылады.

Ферментті катализ Бiр моль фермент моль затты бiр секунд iшiнде тасымалдап ферментi жоқ реакция наң жил дамдығын 1010_101 эссе арттырады. Ферменттiң мындадай әcep кepceтyi, бiрiншiден-ферменттiң концентрация сына тәуелдi, яғни ферменттiң концентрациясы apтқaн сайын оның субстраты өзiне сорбциясы өсiп реакция жыдамдығын мың эссе арттырады. Екiншiден-ферментер кеңiстiктiк бағдарлану құбылысын танытады, ол реакция жил дамдығын шамамен мың эссе арттырады. Осы құбылыс негiзiнде фермент пен субстрат кеңiстiкте оңтайлы түйiседi. Үшiншiден-ферментер полифункциялық эффекте ие,ол олардың шешiмдi маңизын көрсетедi. Бұл эффектiң негiзiнде субстратың молекула сына бiр уақытта бiрнеше шабуылдайтын ферментер тобының әсерінде жатыр.

Ферменттердiң активатор лары ретiнде металл ихххондары немэссе органикалық молекулалар болып табылады, оларға нуклеотид тер немэссе витаминдер (дәpyмeндep) жатады. Оларды коферментер деп атайды.Ферменттi катализдiң неriзгi сипоты, фермент қатысуында журетiн реакция жил дамдығының белгiлi шамaға жетiп тұрақты (Vmах) болып қалуында. Ферменттi реакция жыдамдығының субстратының концентрация сына Cs тәуелдiлiгi суретте керсетiлген.

Ферментті катализ Ферменттi реакция жил дамдығының субстрат концентрация сына тәуелдiлiгi 1913 жилы Михаэлис пен Ментен осы тәуелдiлiктiң теория сын ұсынaды. Ферменттi процестiң схема сын былой ұсынуға болады: Ондағы Е және S фермент және субстрат, ЕS-аралық фермент ­субстраты комплекс, Р-реакция өнімі, ал К1-з реакцияларға сәйкес жил дамдық тұрақтылығы.Реакция өнімі Р тузiлуiнiң бастапқы жил дамдығы аралық комплекстiң Концентрациясына тура пропорционален. Концентрациясына турапропорционален

Ферментті катализ Басқа жағынан, реакция жил дамдығы барлық үш реакциялардың жил дамдықтарымен анықталынады. Ферменттің концентрациясы бiрнеше уақыт аралығынан кейiн былой көpiнic бередi Қайтымды процессе тепе-теңдiк күйiнде ES комплекстiң түзiлу жил дамдығы V,оның ыдырау жил дамдыңына V2+ Vз тең

Ферментті катализ Осы теңдеуді [ES] арқылы шешiп,табамиз: Бұл жағдайда ферменттi реакция наң жил дамдығы мина теңдеумен өрнектеледі. Михаэлис тұрақтысы деп аталлоды

Ферментті катализ Кинетикалық зерттеуде максималды жил дамдық V mах шаманы пайдаланылады, яғни ферменттің комплекс түрiнде ES жил дамдығы. Онда [Eo]=[ES], Vmах Кз[ЕS]-Кз[Ео]Осы мәндердi алдындағы теңдеуге қойып мина теңдеудi аламиз: Егербокса, хххонда Кт = [S] Михаэлис тұрақтысы рН, температураға, субстрат табиғатына және басқа факторларға тәуелдi.

Ферментті катализ Ферменттер адам өмiрiнде арте кезден қолданылады. Ашыту, қышқылдау құбылыстары, жемiс-жидектердi өңдеу процессерiнiң негiзiнде ферментгiк катализ процессерi жатыр. Кейiнгi кездерi медициналық энзимология қарқынды түрде дамып келе жатыр, ол ферменттi дәрiлiк затрат ретiнде пайдаланумен шұғылданады, сонымен қaтap ферментер көмeгiмeн диагностика әдiсiн ойлап табуда кең көлемдi жұмыстар жүргiзiлiп жатыр. ХИМИЯЛЬIҚ кинетика заңдылықтарының медицина ғылымина колдуна табуы - фармокинетика және такси кинетика, оның мақсаты дәрiлiк затратдың және улы затратдың әcep ету жил дамдығы мен ағзадан шығарумен шұғылдану болып табылады.

4)Ферменттерді ң ә сер ету ерекшеліктері Сур. 8. Сур. 9. Ферменттік реакция жүруі үшін фермент субстратқа әсер етуі қажет. Бұл тек фермент молекула­сындағы активті орталықтың құрылымина жанасу, каталиттік орталықтың, ғана емес сонымен бірге субстратың да химиялық құрылысының ерекше­ліктеріне байланысты болады. Фермент пен субстрат бір біріне сәйкес келуі қажет, немэссе фермент өзі әсер ететін субстраты танып біледі. Бұл үшін фермент құрылымындағы жанастырушы орталықтың қизметі ерекше. Жанастырушы орталықтың көмегімен реакцияласушы зат-фер­мент-субстрат комплексі түзіледі.

Ферменттерді ң ә сер ету ерекшеліктері : 1. Абсолюттік субстратық әсерлесу ерекшелігі (талғамдылық) -бұл ферметтің тек белгілі бір ғана субстратқа әсер ету қабілеті. Мысалы, уреаза ферменті тек мочевинаның гидролиттік ыдырау реакциясын катализдейді, ал ұқсас құрылыстағы метилмочевинаға әсер етпейді: Глюкокиназа ферменті гликолиттік ыдырау реакциясында тек глю­козаға әсер етеді.

Ферменттердің әсер ету ерекшеліктері Субстраттық әсерлесу ерекшеліктері. Субстраттық (талғамдылық) әсерлесу ерекшелігі бұл фермент молекуласының бір субстратқа немэссе химиялық байланыстары мен топтары ұқсас бірнеше субстраттар топтарына әсері етуі қабілеті. Ферменттердің субстратық әсерлесу ерекшелігі (талғамдылығы) оның активті орталығының субстратпен комплементарлы болып келуіне тәуелді болады. Субстраттық талғамдылықты шартты түрде үш түрге бөледі: 1. Абсолюттік субстратық әсерлесу ерекшелігі (талғамдылық) -бұл ферметтің тек белгілі бір ғана субстратқа әсер ету қабілеті. Мысалы, уреаза ферменті тек мочевинаның гидролиттік ыдырау реакциясын катализдейді, ал ұқсас құрылыстағы метилмочевинаға әсер етпейді: Глюкокиназа ферменті гликолиттік ыдырау реакциясында тек глю­козаға әсер етеді.

4)Ферменттерді ң ә сер ету ерекшеліктері 2. Субстраттық стереохимиялық әсерлесу ерекшелігі (талғамдылық) бұл фер­мент­тің тек бір ғана оптикалық (D немэссе L), немэссе, геометриялық (цис-, немэссе тране-) изомерге әсер ету қабілеті. Мысалы, протеолиттік ферментердің тек L-аминқышқылдардан түзілген пептидтерге әсер етуі немэссе L-аминооксидаза мен D- аминооксидазаның әсер етуі, лактат­дегидро­геназаның тек L-сүт қышқылына әсер етіп, D-сүт қыш­қылына әсер етпеуі жатқизылады.

4)Ферменттерді ң ә сер ету ерекшеліктері Ферменттік әсерлесу ерекшелігі. Фер­мент­тер­дің әсеріндегі талғамдылығы бұл бір субстратқа әртүрлі фер­мент­тер­дің әсер етіп әртүрлі тек өзіне ғана тән реакцияларды катализдеуге қабілеттілігі. E1, E2, E3 ферментерP1, P2, P3 өнімдерS субстрат Ферменттер (Е1, Е2, Е3) тек өздеріне ғана тән әсерлесу талғамдылығына қабі­летті және олар бір ғана субстратқа (S) әсер етеді. Бірақ әрбір фермент тек бір ғана типтегі реакция на жүртізеді. Бұл талғамдылықтың ерекшелігі фермент молекуласының каталиттік орталығындағы реакцияласушы топтардың қасиетіне (жай ферментерде) және кофакторлардың химиялық қасиеттеріне (күрделі ферментер) тығиз байланыстылығында.

5)Пайдаланылган әдебиеттер. 1)Ә.К.Патсаев,С.А.Шитыбаев, Қ.Н.Дәуренбеков, «Бейорганакалық және физколлойдтық химия» Шымкент 2004 ж. 2)Ә.К.Патсаев,С.А.Шитыбаев, «Бейорганакалық және физколлойдтық химияның тәжірибелік зертханалық сабақтарына қолданба» Шымкент 2004 ж. Ферменттердің әсер ету механизмдері.